Kota Kinabalu: Dua buku berkaitan peristiwa menjelang pembentukan Malaysia akan dilancarkan minggu ini, yang dijangka menambah bahan rujukan sedia ada untuk penyelidik, pelajar dan mereka yang berminat mengetahui sejarah terbabit.
Buku pertama bertajuk
Sabah’s Rocky Road to Malaysia karya Datuk Joe Samad, dijadual dilancarkan pada 12 Feb, membincangkan perjalanan penuh liku Sabah, meliputi harapan, perjuangan dan janji-janji yang tidak tertunai.
Menurut Joe, buku itu menyorot perjalanan Sabah dari era penjajahan British hingga kedudukannya kini dalam Malaysia, termasuk ketidakadilan dan janji yang tidak ditepati yang membentuk realiti politik dan ekonomi negeri.
“Hampir semua naratif tentang Malaysia adalah dari perspektif Malaya, membabitkan tiga kaum utama — Melayu, Cina dan India. Penulis seperti saya menawarkan naratif berbeza dan menyegarkan mengenai komuniti Borneo yang berbilang agama dan budaya, tanpa menekankan identiti politik, sebaliknya menonjolkan masyarakat yang menghormati dan meraikan kepelbagaian,” katanya.
Joe juga terkenal dengan karya lain termasuk
Unequal Partners, Race, Religion, Domination and Inequality in East Malaysia dan Revisiting the Social Contract, The Malaysia Borneo Perspectives. Beliau berkata buku itu bertujuan membetulkan sejarah Malaysia dengan mendokumentasikan perjalanan Sabah yang terpinggir dari era penjajahan British hingga Malaysia kini.
Ia mendedahkan bagaimana Sabah diperdaya untuk menyertai Malaysia dalam keadaan meragukan, mengalami janji yang tidak ditunaikan mengenai perkongsian hasil dan terdedah kepada manipulasi politik melalui kawalan Persekutuan berpusat yang mengekang pertumbuhannya.
Buku ini juga berhasrat menutup lompang sejarah yang diabaikan oleh naratif berpusatkan Malaya, dengan memberikan perspektif berbilang budaya Borneo berdasarkan fakta, bukan kaum atau agama, serta memegang kedua-dua pemimpin Persekutuan dan Sabah bertanggungjawab, sambil mengekalkan kisah yang tidak diceritakan ini sebagai warisan untuk generasi akan datang.
Buku kedua, bertajuk
What Sabahans Should Know, dijadual dilancarkan pada 14 Feb, berdasarkan kenangan sebenar Allahyarham Datuk Mohd Fauzi Patel, yang merupakan wartawan pertama Sabah apabila menyertai Sabah Times pada 1954.
Sabah Times ialah akhbar tempatan pertama Sabah, ditubuhkan oleh Tan Sri Yeh Pao Tze, Donald (kemudian Tun Fuad Stephens), Datuk GS Kler dan Chong Pak Nam pada 1952. Buku ini membincangkan latar belakang isu yang dihadapi Sabah ketika itu, sebahagiannya masih sukar diselesaikan hingga hari ini.
Buku yang disusun oleh Ketua Pengarang Daily Express, Datuk James Sarda, dan Datuk Dr Danny Wong, pakar sejarah Sabah di Universiti Malaya, termasuk temubual eksklusif dengan Patel serta ulasan terpilih beliau yang dianggap klasik dan pernah diterbitkan dalam ruangan Daily Express setiap Ahad.
Patel, yang meninggal dunia pada 2012, merupakan seorang imigran India yang hampir dihantar pulang oleh Jabatan Imigresen British North Borneo kerana tiada dokumen sah.
Beliau dibenarkan tinggal selama tiga bulan dan bergantung kepada makanan dan perlindungan percuma di kuil Sikh Tanjung Aru sehingga memperoleh pekerjaan sebagai pembaca bukti dan kerani di Sabah Publishing House, penerbit akhbar itu, hasil sokongan Editor pertama, Stephens.
Beliau menerima tawaran itu walaupun dimaklumkan bahawa akhbar tidak menjana keuntungan dan hanya boleh menampung belanja makanan Patel di restoran berdekatan.
Keadaan kewangan akhbar bertambah baik selepas bergabung dengan North Borneo News pada pertengahan 1950-an, ketika itu Patel juga meningkatkan penguasaan bahasa Inggerisnya dan menjadi wartawan pertama akhbar itu serta koloni tersebut.
Sebelum itu, semua berita bersumberkan bahan Jabatan Maklumat mengenai pengumuman pentadbiran kolonial. Patel kemudiannya menjadi wartawan untuk Straits Times dan Reuters serta menubuhkan Kinabalu Times untuk Tun Mustapha apabila beliau menjadi Ketua Menteri ketiga selepas pilihan raya negeri pertama.
Sebagai Setiausaha Akhbar kepada Ketua Menteri Berjaya Tan Sri Harris, Patel menubuhkan Unit Akhbar dan Penerbitan di Jabatan Ketua Menteri yang berfungsi sehingga kini.
James dan Danny sebelum ini juga telah menerbitkan buku berkaitan Sabah, termasuk
Spirit of Borneo mengenai lawatan pengarah dokumentari Hollywood terkenal Martin dan Osa Johnson.
James juga membantu Allahyarham Stephen Holly, Setiausaha Kanan kepada Gabenor terakhir, Sri William Goode, menerbitkan memoirnya mengenai pembinaan semula North Borneo selepas perang sehingga kemerdekaan. Holly juga pernah menjadi Setiausaha Negeri pertama Sabah dan merupakan penandatangan Perjanjian Malaysia sebagai Setiausaha IGC.
Buku itu bertajuk
White Headhunter of Borneo, memfokuskan peranan beliau mengenal pasti barisan pemimpin pertama Sabah pasca kemerdekaan.
