Kota Kinabalu: Mahkamah Tinggi di sini membenarkan permohonan seorang bapa yang buta huruf bersama tiga anaknya dari Pitas, Kota Marudu, untuk meminda Kad Pengenalan (NRIC) mereka supaya agama dinyatakan sebagai Kristian.
Hakim Datuk Celestina Stuel Galid dalam keputusannya pada Rabu berkata plaintif berjaya membuktikan bahawa mereka bukan dan tidak pernah beragama Islam, serta catatan “Islam” pada MyKad mereka dimasukkan secara salah.
“Ini bukan kes di mana plaintif pernah memeluk Islam pada mana-mana peringkat kehidupan mereka dan kini memohon untuk keluar daripada agama tersebut,” tegasnya.
Plaintif Abdul Manap bin Bakusai @ Abu Bakar bersama tiga yang lain menamakan Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara (JPN) Sabah sebagai defendan.
Plaintif memfailkan permohonan melalui Saman Pemula untuk meminda butiran NRIC mereka dengan Pengarah JPN Sabah selepas mendapati perkataan “Islam” tertera pada MyKad yang dikeluarkan pada 2001.
Mahkamah mendapati bahawa keluarga berkenaan sentiasa mengamalkan agama Kristian dan tidak pernah memeluk Islam. Dokumen sokongan termasuk sijil pembaptisan, surat gereja, NRIC datuk nenek serta rekod pengebumian yang menunjukkan mereka dikebumikan di tanah perkuburan Kristian turut dikemukakan.
Plaintif berkata mereka hanya menyedari kesilapan itu selepas menerima MyKad kerana generasi NRIC terdahulu tidak menyatakan agama. Usaha untuk membetulkan perkara tersebut dengan JPN tidak berjaya menyebabkan permohonan ini difailkan.
JPN membantah permohonan itu dengan alasan bahawa plaintif pertama telah menyatakan “Islam” sebagai agama untuk dirinya dan juga plaintif kedua serta ketiga dalam borang permohonan MyKad yang mempunyai cap ibu jarinya (Abdul Manap). Peguam Persekutuan berhujah bahawa di bawah Seksyen 2(1)(f) Enakmen Majlis Ugama Islam Negeri Sabah 2004, plaintif terikat dengan pengisytiharan tersebut dan sebarang remedi terletak di Mahkamah Syariah.
Menjawab bantahan berkaitan bidang kuasa, Celestina berkata keterangan yang tidak dicabar menunjukkan plaintif tidak pernah mengamalkan Islam.
“Mereka dibaptiskan sebagai penganut Kristian sejak awal kehidupan masing-masing, mereka adalah dan terus menjadi ahli jemaah Gereja Protestan di Sabah, berkahwin dengan pasangan Kristian dan membesarkan anak-anak mereka sebagai penganut Kristian,” katanya.
Beliau turut menyatakan tiada bukti mereka beragama Islam selain apa yang tertera pada MyKad.
Merujuk keputusan Mahkamah Persekutuan dalam kes Rosliza Ibrahim lwn Kerajaan Negeri Selangor & Anor [2021] 3 CLJ 301, beliau berkata: “Saya berpendapat mahkamah ini mempunyai bidang kuasa untuk mendengar permohonan ini.”
Celestina juga merujuk keputusan Mahkamah Rayuan dalam kes Ketua Pegawai Penguatkuasa Agama & Ors lwn Maqsood Ahmad & Ors [2020] 10 CLJ 748 yang memutuskan bahawa MyKad bukan bukti muktamad identiti agama dan boleh dicabar.
Berdasarkan keterangan, beliau mendapati plaintif pertama adalah buta huruf dan mendapatkan bantuan pegawai JPN untuk mengisi borang permohonan.
“Dalam hal ini, jika terdapat bukti yang jelas dan khusus, defendan berada pada kedudukan yang lebih baik daripada plaintif untuk mengemukakan bukti berkenaan,” katanya sambil menyatakan JPN gagal mendapatkan penafian nyata daripada pegawai yang terlibat.
Beliau mendapati paling signifikan ialah JPN tidak menjawab secara khusus dakwaan plaintif bahawa perkataan “Islam” ditanda tanpa memaklumkan atau merujuk kepada mereka terlebih dahulu.
“Ketiadaan penjelasan daripada JPN mengenai perkara ini, pada pandangan saya, sudah memberikan gambaran jelas,” katanya
Celestina turut merujuk kes-kes terdahulu yang melibatkan kesilapan serupa termasuk Satiah Simbunar lwn Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara, Sabah [2022] CLJU 2411 dan Zulkifli Adirin lwn Pengarah Jabatan Pendaftaran Negara, Sabah [2021] MLRHU 2540.
Dalam kes ini beliau menyatakan borang permohonan plaintif keempat menyatakan agamanya sebagai “Kristian” namun MyKadnya masih tertera perkataan “Islam” tanpa sebarang penjelasan daripada defendan.
Beliau menolak hujahan Peguam Persekutuan bahawa agama plaintif keempat mengikut agama plaintif pertama sambil menyifatkannya sebagai fakta tidak berasas.
“Tanggapan bahawa perkara ini berada dalam bidang kuasa JPN untuk membuat penentuan sepihak adalah salah dari segi asas dan perlu diperbetulkan,” katanya.
Celestina menambah tindakan sedemikian bukan sahaja bercanggah dengan kehendak pemohon yang buta huruf dan bergantung kepada bantuan pegawai JPN malah menafikan hak kebebasan beragama yang dijamin di bawah Perkara 11 Perlembagaan Persekutuan.
“Pada pandangan saya plaintif telah memenuhi beban pembuktian atas imbangan kebarangkalian bahawa mereka bukan dan tidak pernah beragama Islam, bahawa plaintif pertama adalah buta huruf dan bahawa maklumat dalam borang permohonan yang menyatakan agama mereka sebagai Islam telah dimasukkan secara salah oleh pegawai defendan yang mengisi borang tersebut.
Beban seterusnya beralih kepada defendan untuk menafikan dakwaan itu namun saya dapati defendan gagal berbuat demikian.
“Dalam keadaan ini saya membenarkan permohonan plaintif tanpa perintah kos,” katanya.
Peguam Adam Chin dan Hassan Murtaza mewakili plaintif manakala Peguam Persekutuan Zulkiefli Sulaiman dan Mohammad Solehheen Mohammad Zaki hadir bagi pihak defendan.
