Kota Kinabalu: Datuk Junz Wong (Warisan–Tanjung Aru) menggesa agar tuntutan hak Sabah ke atas hasil 40 peratus dinyatakan secara jelas dalam Belanjawan Negeri 2026, memberi amaran bahawa ketiadaan biarpun angka nominal melemahkan kedudukan rundingan negeri dengan Kerajaan Persekutuan.
Berucap dalam perbahasan Belanjawan Sabah 2026, Wong berkata Ahli Dewan Undangan Negeri sendiri tidak mempunyai kejelasan mengenai jumlah sebenar yang terhutang kepada Sabah.
“Ahli-ahli Dewan sendiri tidak jelas tentang jumlah sebenar yang terlibat, walaupun pelbagai angka awam seperti RM10 bilion sering disebut,” katanya.
Mengalu-alukan keputusan Mahkamah Tinggi yang mengesahkan hak perlembagaan Sabah di bawah Perkara 112C dan 112D Perlembagaan Persekutuan, Wong menggesa agar satu anggaran dimasukkan dalam belanjawan bagi menghantar mesej serius kepada Kerajaan Persekutuan.
“Ini akan menunjukkan kesungguhan terhadap tuntutan Sabah,” katanya.
Wong turut menyuarakan kebimbangan terhadap ketidakcekapan di Pelabuhan Kontena Teluk Sepanggar, dengan menyatakan tempoh menunggu kontena sehingga empat jam serta barisan kenderaan luar yang mencecah satu jam.
“Tahap ketidakcekapan seperti ini tidak boleh diterima bagi sebuah pelabuhan utama. Dunia perniagaan sudah pun dibebani kos operasi yang tinggi,” katanya.
Menyentuh pembangunan perindustrian, Wong mempersoalkan dakwaan prestasi pembuatan yang kukuh, dengan menyatakan sumbangan sektor pembuatan Sabah kepada Keluaran Dalam Negeri Kasar (KDNK) adalah 7.2 peratus pada 2024, lebih rendah berbanding 7.3 peratus pada 2018.
Beliau menggesa Kerajaan Negeri memberi tumpuan kepada pembangunan hiliran berasaskan pertanian serta kekuatan tempatan.
Mengulas jurang sokongan kepada perusahaan kecil dan sederhana (PKS), Wong menyifatkan PKS sebagai tulang belakang ekonomi Sabah, sambil mengaitkan kekurangan sokongan itu dengan kadar pengangguran yang kekal tinggi di negeri ini.
Dalam sektor pendidikan, Wong mengalu-alukan peningkatan peruntukan kepada badan-badan keagamaan bukan Islam, namun mengingatkan Kerajaan Negeri mengenai janji pilihan raya untuk menubuhkan dana biasiswa RM5 juta bagi pelajar Sijil Peperiksaan Bersepadu (UEC).
“Perkara ini diumumkan dengan jelas semasa kempen pilihan raya, tetapi tidak tercermin dalam belanjawan semasa,” katanya.
Mengenai kebajikan sosial, Wong mempersoalkan dakwaan bahawa Sabah telah mencapai sifar miskin tegar setakat Ogos 2025 dan menggesa takrifan yang jelas supaya Adun dapat mengenal pasti serta membantu penduduk yang layak.
Beliau juga mempersoalkan ketiadaan Skim Insurans Kemalangan Diri (PA) yang diperkenalkan oleh kerajaan terdahulu.
Wong mencadangkan agar laporan prestasi suku tahunan syarikat berkaitan kerajaan dibentangkan di Dewan Undangan Negeri bagi memperkukuh ketelusan dan kebertanggungjawaban.
Beliau turut membangkitkan kebimbangan terhadap peningkatan konflik manusia-hidupan liar, dengan merujuk peningkatan mendadak kes serangan buaya maut antara 2021 hingga 2024.
“Ini bukan lagi isu luar bandar. Buaya kini dikesan di kawasan bandar dan destinasi pelancongan, sekali gus menimbulkan risiko serius terhadap keselamatan awam dan industri pelancongan,” katanya.
Di peringkat kawasannya, Wong menyorot isu keselamatan di Tanjung Aru yang sebahagiannya berpunca daripada pencahayaan jalan yang lemah di sekitar bangunan terbiar, selain menggesa penaiktarafan segera di sepanjang Koridor Tanjung Aru yang merupakan laluan utama pelancongan.
“Saya menyokong Belanjawan Negeri 2026 ini. Namun, tuntutan hasil 40 peratus mesti dizahirkan jika kita benar-benar serius mempertahankan hak perlembagaan Sabah,” katanya.
