Kota Kinabalu: Sistem penjagaan kesihatan Sabah beroperasi jauh di bawah piawaian yang boleh diterima, dengan seorang doktor terpaksa merawat sehingga 800 pesakit, empat kali lebih buruk berbanding penanda aras Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), satu situasi yang mencerminkan pengabaian dan kekurangan pembiayaan selama bertahun-tahun.
Berucap semasa perbahasan Belanjawan Sabah 2026, Calvin Chong (Elopura – Warisan) berkata nisbah doktor kepada pesakit yang begitu ketara itu sahaja sudah menunjukkan betapa kritikalnya beban yang ditanggung oleh perkhidmatan kesihatan Sabah terutamanya apabila dibandingkan dengan nisbah di Semenanjung Malaysia iaitu seorang doktor bagi setiap 400 pesakit.
“Ini bukan jurang kecil. Ini adalah kegagalan serius sistem penjagaan kesihatan di Sabah,” katanya sambil menambah, Belanjawan gagal menangani isu ini secara bermakna.
Chong berkata Sabah hanya mempunyai 95 klinik kesihatan kerajaan berbanding 194 di Sarawak, yang disifatkannya sebagai bukti jelas ketidakseimbangan pembangunan kesihatan antara kedua-dua negeri.
Beliau berkata keadaan amat membimbangkan di Sandakan, bandar kedua terbesar di negeri ini, di mana kemudahan kesihatan masih tidak mencukupi bagi menampung kepadatan penduduk. Daerah itu hanya mempunyai tiga hospital, termasuk Hospital Duchess of Kent (HDOK), 14 klinik kesihatan dan 13 klinik desa.
“Berdasarkan data yang saya miliki, Sandakan hanya mempunyai 13 klinik. Tawau mempunyai 26, manakala Kudat yang jauh lebih kecil mempunyai 22. Bagaimana kementerian mahu mewajarkan perkara ini?” soalnya.
Chong berkata kekurangan kemudahan menyebabkan kesesakan melampau dan tempoh menunggu yang panjang, memaksa pesakit melakukan perjalanan jauh untuk mendapatkan rawatan, satu beban yang paling berat ditanggung oleh warga emas, wanita hamil dan pesakit kronik.
“Ini meningkatkan risiko kesihatan, melambatkan rawatan dan menaikkan kos sara hidup. Akses kepada penjagaan kesihatan jelas tidak disediakan secara adil,” katanya.
Beliau turut menyebut tentang peningkatan mendadak kadar kematian ibu dan bayi di Sabah, yang disifatkannya antara petunjuk paling membimbangkan kegagalan sistemik.
Katanya, Sabah merekodkan kadar kematian kanak-kanak bawah lima tahun tertinggi di negara ini iaitu 21.8 kematian bagi setiap 1,000 kelahiran hidup pada 2024, kira-kira 2.5 kali ganda purata kebangsaan manakala nisbah kematian ibu di negeri ini mencecah 36.6 bagi setiap 100,000 kelahiran hidup pada 2023, juga tertinggi di peringkat nasional.
“Ini bukan sekadar angka. Ini adalah nyawa yang terkorban dan Belanjawan ini tidak menjelaskan dengan jelas bagaimana krisis ini akan ditangani,” katanya.
Chong turut mempersoalkan kecukupan peruntukan RM173 juta kepada Kementerian Pembangunan Wanita, Kesihatan dan Kesejahteraan Komuniti, sambil berkata jumlah itu terlalu kecil memandangkan tahap keseriusan masalah kesihatan di Sabah.
“Saya tidak faham mengapa sektor kesihatan diperuntukkan dana yang begitu terhad sedangkan masalahnya begitu serius. Apakah impak sebenar Belanjawan ini kepada rakyat?” soalnya.
Beliau juga membangkitkan kebimbangan mengenai keadaan HDOK, tulang belakang utama perkhidmatan kesihatan di pantai timur Sabah dan antara hospital tertua di negeri ini yang berusia lebih 100 tahun.
“Saya dimaklumkan bahawa sebahagian struktur konkritnya sudah berada dalam keadaan kritikal. Namun saya tidak melihat sebarang peruntukan yang jelas untuk naik taraf atau penyelenggaraan,” katanya.
Chong berkata kekurangan jururawat merupakan satu lagi isu utama, dengan sesetengah wad hanya mempunyai tiga hingga empat jururawat setiap syif, menyebabkan nisbah jururawat kepada pesakit mencecah sehingga 1:10.
“Jururawat terlalu terbeban – mereka bukan sahaja memberikan rawatan tetapi juga mengurus dokumentasi, mencari rekod akibat sistem usang dan mengendalikan proses pentadbiran. Ini melambatkan kemasukan dan discaj pesakit serta meningkatkan risiko keselamatan pesakit,” katanya.
Beliau berkata Belanjawan itu juga gagal menangani gangguan bekalan air yang telah lama berlarutan di Sandakan, yang terus menjejaskan kawasan kediaman dan juga hospital.
“Ini bukan masalah baharu. Menteri demi menteri telah melawat Sandakan dari tahun ke tahun, namun isu air masih tidak diselesaikan,” katanya sambil menggesa langkah jangka pendek seperti pembaikan telaga tiub dan pengaktifan pam takungan, serta penyelesaian jangka panjang termasuk menaik taraf loji rawatan.
Chong turut menyorot isu-isu lain yang masih belum diselesaikan melibatkan lampu jalan, keselamatan jalan raya dan struktur Pasar Muhibbah yang semakin uzur, sambil menggesa Kerajaan Negeri memberi keutamaan kepada penyelenggaraan dan keselamatan.
“Belanjawan ini tidak boleh sekadar menjadi kata-kata di atas kertas. Rakyat Elopura menunggu tindakan, bukan janji,” katanya.
