Kota Kinabalu: Pakar keselamatan siber, Teh Chuan Khoon, menasihatkan orang ramai supaya berfikir dua kali sebelum mengklik sebarang pautan yang dihantar melalui media sosial atau aplikasi pesanan kerana penipu kini menggunakan teknologi canggih, termasuk kecerdasan buatan (AI), untuk memperdaya mangsa.
Beliau berkata demikian susulan kes di mana rakyat Malaysia, termasuk golongan muda di Sabah, terus menjadi mangsa penipuan dalam talian.
“Jangan klik sebarang pautan yang dihantar melalui SMS atau Facebook, terutama Facebook. Pautan seperti ini adalah cara paling mudah untuk anda ditipu,” katanya ketika ditemui selepas menyampaikan ceramah kesedaran ancaman siber anjuran Dewan Perniagaan dan Perindustrian Tionghua Kota Kinabalu, di sini, Sabtu.
Menurut Teh, penipu kini menyasarkan platform popular seperti e-mel, Instagram dan Telegram.
“Penipu mewujudkan kumpulan sembang palsu sehingga 40 orang dan memaparkan penyata bank palsu kononnya mereka memperoleh keuntungan besar untuk memperdaya mangsa.
“Mereka menunjukkan penyata bank mengatakan mereka memperoleh banyak wang. Jangan terpedaya kerana semuanya palsu,” katanya.
Beliau turut menarik perhatian kepada kes rakyat Malaysia muda yang terperangkap dengan tawaran kerja luar negara palsu sehingga diculik dan ditahan di negara seperti Kemboja.
Daily Express sebelum ini melaporkan beberapa anak muda Sabah yang menerima tawaran kerja di luar negara tetapi akhirnya terperangkap sebagai mangsa sindiket penipuan di Asia Tenggara.
“Mereka menyasarkan penganggur. Mereka tawarkan gaji lumayan dalam dolar AS, dolar Singapura… malah ada yang mendakwa kerja di Abu Dhabi,” katanya.
“Nasihat saya kepada golongan muda ialah pelajari kemahiran baharu dan teruskan pendidikan, bukannya mengejar wang cepat, khususnya di luar negara.
“Adik kepada rakan saya pergi ke Singapura dan kini terperangkap di Kemboja dengan harapan tipis untuk diselamatkan,” katanya.
Bagi warga Sabah yang kurang mahir teknologi, Teh menasihatkan supaya tidak mengklik sebarang pautan yang diterima dalam talian serta sentiasa menyemak kesahihan maklumat walaupun ia datang daripada kenalan.
“Walaupun rakan anda meminta wang, anda mesti sahkan terlebih dahulu kerana akaun rakan anda mungkin telah digodam,” katanya.
Teh berkata penipu kini semakin banyak menggunakan AI untuk menghasilkan testimoni dan kisah kejayaan palsu di TikTok, Instagram dan Telegram.
“Jangan percaya semua yang dipaparkan kerana kebanyakannya dicipta oleh AI palsu,” katanya.
“Jika seseorang menawarkan sesuatu yang terlalu indah untuk menjadi kenyataan, jangan terburu-buru. Walaupun anda mengenali mereka, fikir dua kali sebelum menerima.”
Beliau turut menggesa golongan muda supaya mengutamakan peluang pekerjaan tempatan dan meningkatkan kemahiran serta pendidikan berbanding mengejar tawaran kerja luar negara yang diiklankan di media sosial.
Dalam ceramah itu, Teh berkata ramai pengguna terdedah kepada penggodam akibat tabiat keselamatan siber yang lemah.
“Cara terbaik melindungi wang anda ialah menggunakan telefon berasingan khusus untuk aplikasi perbankan,” katanya.
Telefon perbankan itu, katanya, hanya perlu mempunyai tidak lebih daripada enam aplikasi, tanpa sambungan WiFi dan tanpa aplikasi media sosial seperti WhatsApp, Instagram atau Facebook.
“Matikan data mudah alih apabila tidak menggunakan aplikasi perbankan. Pada waktu malam, matikan sepenuhnya data dan WiFi,” katanya sambil menambah telefon itu juga tidak boleh disambungkan kepada WiFi awam dan perlu dimatikan apabila tidak digunakan.
“Had pemindahan bank juga perlu ditetapkan maksimum RM2,000 bagi mengurangkan kerugian jika berlaku sesuatu.
“Berikan nombor telefon ini hanya kepada bank dan ahli keluarga terdekat. Jangan kongsikan dengan rakan atau urusan perniagaan,” katanya.
Beliau turut menegaskan semua akaun dalam talian, khususnya akaun bank, mesti menggunakan pengesahan dua faktor walaupun sudah mempunyai kata laluan sekali guna (OTP).
“Kata laluan mesti lapan hingga 16 aksara dan mengandungi huruf besar, huruf kecil dan simbol khas seperti + atau :. Jangan guna nama ibu, nombor akaun atau perkara yang mudah diteka,” katanya.
Menyentuh panggilan mencurigakan, Teh berkata penipu biasanya menelefon lewat malam atau awal pagi, sekitar jam 3 pagi atau tengah malam.
“Jika nombor tidak dikenali menelefon, jangan jawab serta-merta. Jangan sebut ‘hello’ terlebih dahulu jika anda menjawab,” katanya.
“Jangan terus panggil semula. Jika penting, mereka akan menelefon semula dalam tempoh lima minit. Lebih baik hantar mesej atau WhatsApp meminta mereka menghubungi anda di situ. Jika mereka tidak boleh berbuat demikian, besar kemungkinan ia penipuan.”
Beliau menggesa orang ramai menyekat nombor tidak dikenali serta-merta kerana penipu sering menghubungi semula berulang kali.
Teh juga mengingatkan langkah keselamatan mudah yang sering diabaikan.
“Tutup kamera komputer riba dengan pita atau nota pelekat apabila tidak digunakan. Penggodam boleh menghidupkan kamera tanpa anda sedar.
“Jika kamera komputer riba anda terbuka, saya boleh melihat anda. Saya boleh masuk ke komputer anda dan melihat semuanya,” katanya.
Beliau menegaskan orang ramai tidak harus mempercayai sesiapa yang mendakwa boleh memulihkan akaun Facebook, WhatsApp atau Instagram yang telah digodam.
“Tiada benda seperti itu. Sebaik sahaja mereka kata boleh membantu, semua maklumat anda akan hilang,” katanya.
Beliau juga menasihatkan supaya tidak membuka e-mel atau mesej mencurigakan, khususnya yang menawarkan perkhidmatan percuma atau hadiah, dan memadamkannya serta-merta.
Selain ancaman dalam talian, Teh turut menyentuh penipuan luar talian dengan berkongsi kes seorang rakannya yang kehilangan tanah bernilai RM60 juta selepas pegawai rasuah memindahkan hak milik secara haram.
“Kes mahkamah itu berlarutan bertahun-tahun dan sekarang baru hampir selesai.
“Jika anda memiliki tanah, periksa secara berkala. Jangan anggap semuanya baik-baik sahaja. Orang boleh menjualnya tanpa pengetahuan anda dan anda akan terperangkap di mahkamah selama bertahun-tahun,” katanya.
