Kota Kinabalu: Bekas Ketua Menteri Tan Sri Joseph Pairin Kitingan (gambar) berkata pemeteraian perjanjian royalti petroleum lima peratus Sabah, yang disaksikannya bersama Setiausaha Kerajaan Negeri ketika itu Datuk Hamid Egoh tidak pernah dibincangkan terlebih dahulu dalam Kabinet Negeri Berjaya.
Pairin berkata beliau dan Hamid hanya dipanggil sebagai saksi kepada majlis menandatangani perjanjian itu dan tidak terlibat dalam keputusan berkenaan.
“Kami hanya saksi... saksi kepada hakikat bahawa kami melihat Harris menandatangani dan bersetuju dengan perjanjian itu,” katanya menjawab soalan seorang pelajar UiTM pada sesi soal jawab Forum Bicara Negarawan di sini. Setakat yang saya ingat, perkara ini tidak pernah dibincangkan dalam Kabinet Negeri,” katanya.
Perjanjian itu ditandatangani oleh Ketua Menteri yang baharu dilantik ketika itu Tan Sri Harris Salleh seminggu selepas tragedi Double Six.
Pairin berkata demikian pada forum anjuran Kementerian Perpaduan Negara dan Arkib Negara bagi memperingati Allahyarham Tun Fuad Stephens.
Turut menyertai sesi panel yang dikendalikan Ketua Pegawai Eksekutif Institut Kajian Pembangunan Datuk Ts Dr Ramzah Dambul itu ialah Profesor Sejarah Universiti Malaya Datuk Dr Danny Wong dan Ketua Pengarang Daily Express Datuk James Sarda, JP.
Tragedi pada 6 Jun 1976 itu meragut nyawa 11 individu termasuk Ketua Menteri, Tun Fuad Stephens, dan empat menterinya.
Bagaimanapun, Pengerusi Petronas merangkap Menteri Kewangan ketika itu, Tengku Razaleigh Hamzah serta Harris pernah menyatakan bahawa kadar lima peratus itu telah dipersetujui oleh Stephens semasa perbincangan di Kuala Lumpur sejurus selepas Berjaya memenangi pilihan raya negeri pada April tahun berkenaan.
Fuad dijadualkan menandatangani perjanjian itu pada petang hari berlakunya tragedi tersebut semasa satu jamuan di istana. Namun, pesawat Nomad yang membawa beliau dan rombongan dari Labuan terhempas ketika hampir mendarat di Lapangan Terbang Antarabangsa Kota Kinabalu pada sebelah petang.
Siasatan Malaysia dan Australia terhadap nahas itu merumuskan kesilapan juruterbang serta muatan berlebihan sebagai punca kejadian.
Kerajaan pimpinan Usno di bawah Tun Mustapha sebelum itu hanya bersedia menerima royalti sebanyak 20 peratus yang tidak dipersetujui Perdana Menteri ketika itu Tun Abdul Razak Hussein.
Razak kemudian menghantar Tengku Razaleigh untuk berunding dengan Mustapha namun beliau dikatakan diminta menaiki penerbangan seterusnya pulang.
Susulan itu, kerajaan Usno ditewaskan dalam pilihan raya oleh Parti Berjaya yang dipimpin Fuad, yang ketika itu melepaskan jawatan Yang Dipertua Negeri untuk kembali aktif dalam politik.
Pairin turut menyentuh mengenai hak Sabah terhadap 40 peratus hasil cukai Persekutuan dan menggesa ia dilaksanakan segera, sambil menegaskan hak tersebut jelas termaktub dalam Perlembagaan dan kegagalan kerajaan Persekutuan melaksanakannya selama enam dekad adalah tidak boleh diterima.
“Pengiraan dan pelaksanaan 40 peratus itu sepatutnya mudah pada era moden ini. Jika semua alat yang diperlukan sudah tersedia pada 2025, gunakannya untuk mengira dan melaksanakannya. Itu sahaja. Apa masalahnya?
“Ia sudah termaktub dalam Perlembagaan dan kita menghayati prinsip kedaulatan undang-undang dalam Rukun Negara. Apa maknanya jika bukan untuk memenuhi kehendak undang-undang? Namun 60 tahun telah berlalu dan ia masih belum dilaksanakan,” katanya.
Beliau berkata hasil 40 peratus itu jika dilaksanakan akan membolehkan Sabah menangani pelbagai kekurangan yang berlarutan dalam bekalan air, elektrik dan infrastruktur.
Menurutnya, Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim sendiri telah menyeru supaya perkara itu dilaksanakan, sekali gus menjadikan kelewatan berterusan semakin sukar untuk dipertahankan.
“Perdana Menteri sendiri telah menyeru supaya ia dilaksanakan. Tidak perlu lagi terus berdebat mengenai undang-undang... ia sudah termaktub dalam Perlembagaan,” katanya.
Beliau berkata pelbagai jawatankuasa telah ditubuhkan berulang kali tetapi tiada satu pun berjaya menghasilkan penyelesaian, dan kitaran mesyuarat tanpa keputusan itu amat mengecewakan.
“Keadaan ini benar-benar tidak memuaskan hati kami,” katanya.
Pairin turut menyeru semua pemimpin Sabah agar mengetepikan perbezaan dan bersatu mempertahankan hak-hak perlembagaan negeri.
“Semua pemimpin mesti bekerjasama dan sehaluan dalam melindungi serta mempertahankan hak Sabah. Bersatulah... sehati sejiwa dalam pemikiran dan tindakan demi kebaikan Sabah serta masa depan rakyat negeri ini,” katanya.
Beliau berkata perpaduan sedemikian juga akan mengukuhkan patriotisme nasional Malaysia dan meningkatkan imej negara sebagai sebuah negara yang mengamalkan apa yang diperjuangkannya.
Beliau turut menyatakan bahawa Anwar telah menggesa negara-negara yang terlibat dalam konflik supaya bekerjasama dan mencari titik persamaan, dan pemimpin Sabah juga harus menunjukkan semangat yang sama di tanah air sendiri demi kepentingan Sabah dan Malaysia.
